لحاظ نوع مطالب و محتوا نيز آنها را از قماشى ديگر مىيافتند . و گذشته از همروزگاران ، نويسندگان پس از او هم او را همچون پيشوا و راه‌گشاى خود برگزيدند و كوشيدند تا نوشته‌هاى او را سرمشق خود قرار دهند و بدين ترتيب عبد الحميد در تاريخ ادبيات عربى همچون صاحب مكتبى تازه و مخترع سبكى نو در ترسل عربى درآمد و در تمام دوره‌هايى كه از زمان او در اوائل قرن دوم هجرى تا امروز بر ادبيات عربى گذشته نوشته‌هاى او همچون نمونهء برتر نثر عربى و سبك او به عنوان بهترين سبك انشاء در زبان عربى و خود او به عنوان پيشواى بلامنازع نويسندگان ديوانى شناخته شده و نويسندگان و دبيران در همهء دوره‌ها راهنمائيهاى او را همچون قانونى ارجمند براى اين حرفه مىآموخته و مىآموزند . « 1 » ولى در كتاب حاضر عبد الحميد تنها از آن جنبه كه مورد توجه اديبان و ناقدان ادبيات عربى قرار گرفته مورد گفتگو نيست بلكه بيشتر به عنوان يكى از مهمترين كسانى كه بيشترين اثر را در نقل فرهنگ ديوانى ايران و بلاغت فارسى به زبان عربى داشته مورد بررسى است . يعنى از جنبه‌اى كه تاكنون بدان توجه نشده و در چهره‌اى از او كه تاكنون در تاريكى ابهام قرار داشته و به همين سبب است كه خواننده با شرح حال و خصلت نويسندگى و ويژگيهاى بلاغى و بيانى او و هنر او در انتقال آنها به زبان عربى در خلال مطالبى كه در اين گفتار و گفتارهاى بعد دربارهء فرهنگ ديوانى ايران و كيفيت انتقال آن به جهان اسلام و زبان عربى گفته خواهد شد آشنا خواهد گرديد . بنابراين عبد الحميد هم از اين لحاظ در رديف همان دبيران و مترجمانى قرار مىگيرد كه نخستين بار در اين كتاب معرفى مىگردند .

--> ( 1 ) . قلقشندى در قرن هشتم هجرى ، پس از شرح آداب دبيران و اقسام آن گويد : « ثم اصل هذه الآداب الذى ترجع اليه و ينبوعها الذّى ترجع اليه و ينبوعها الذّى تفجّرت منه رساله عبد الحميد بن يحيى الكاتب التى كتبها الى الكتّاب يوصيهم بها » . ( صبح الاعشى ، ج 1 ، ص 85 ) يعنى « و اصل همهء اين آداب كه به آن باز مىگردند و سرچشمهء همهء اينها كه از آن بيرون مىجهند نامهء عبد الحميد بن يحيى كاتب است كه به دبيران نوشته و ايشان را به عمل بد آنها سفارش كرده است .